Vụ Coupang leo thang khi nhà đầu tư Mỹ khởi kiện ISDS và USTR, làm dấy lên nguy cơ tranh chấp thương mại Hàn–Mỹ

Các tổ chức của giới tự doanh, trong đó có Hiệp hội Trung ương Doanh nghiệp Dịch vụ Ăn uống Hàn Quốc, ngày 7 đã tổ chức cuộc мит-tinh lên án Coupang tại bậc thềm phía trước tòa nhà chính của Quốc hội ở Yeouido, Seoul./Yonhap.

Các nhà đầu tư lớn của Mỹ vào Coupang là Greenoaks và Altimeter cho rằng các quy định của chính phủ Hàn Quốc mang tính “phân biệt đối xử và trừng phạt”, nên đã yêu cầu chính phủ Mỹ khởi động điều tra và xem xét các biện pháp cứu trợ thương mại, đồng thời bắt đầu các thủ tục tiền tố tụng của cơ chế giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế (ISDS) theo Hiệp định Thương mại Tự do Hàn–Mỹ (KORUS).

◇ Các nhà đầu tư của Coupang đồng loạt tấn công bằng kiến nghị lên USTR Mỹ và khởi kiện ISDS… “Liệu bom thuế quan có nổ”.

Theo Reuters và hãng truyền thông Mỹ Axios ngày 22 (giờ địa phương), các nhà đầu tư này đã nộp đơn kiến nghị lên Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR), chính thức yêu cầu điều tra đối với chính phủ Hàn Quốc. Họ cho rằng các biện pháp của Hàn Quốc cấu thành hành vi thương mại không công bằng, có thể thuộc đối tượng điều tra theo Điều 301 của Luật Thương mại Mỹ, và đề nghị xem xét các biện pháp cứu trợ thương mại, bao gồm cả áp thuế.

Song song đó, họ đã gửi thư bày tỏ ý định tiến hành trọng tài theo cơ chế ISDS dựa trên Hiệp định Thương mại Tự do Hàn–Mỹ (FTA) tới Bộ Tư pháp và Phủ Tổng thống Hàn Quốc. Đây là bước tiền đề nhằm yêu cầu bồi thường thiệt hại đầu tư thông qua trọng tài quốc tế.

◇ Rò rỉ thông tin của khoảng 33,7 triệu người dùng Coupang, chính phủ Hàn Quốc điều tra gắt gao khiến cổ phiếu lao dốc 27%.

Nguyên nhân then chốt của vụ việc là sự cố rò rỉ dữ liệu cá nhân quy mô lớn của Coupang xảy ra vào ngày 30/11 năm ngoái. Ngay sau sự cố làm lộ khoảng 33,7 triệu hồ sơ khách hàng, chính phủ Hàn Quốc đã tiến hành cuộc điều tra với cường độ cao.

Theo Axios, sau khi thông tin rò rỉ được công bố, giá cổ phiếu Coupang đã giảm khoảng 27%, khiến vốn hóa thị trường tụt xuống mức khoảng 37 tỷ USD.

Các nhà đầu tư đang nắm giữ lượng cổ phần trị giá khoảng 1,4 tỷ USD (Greenoaks) và 210 triệu USD (Altimeter) cho rằng họ đã phải chịu thiệt hại lên tới hàng trăm triệu USD do phản ứng quá mức của chính phủ Hàn Quốc.

◇ Nhà đầu tư Mỹ: “Chính phủ Hàn Quốc siết doanh nghiệp như truy quét mafia”.

Hãng luật Covington, đại diện cho các nhà đầu tư, chỉ trích rằng phản ứng của chính phủ Hàn Quốc đã vượt ra ngoài phạm vi điều tiết thông thường.

Họ cho rằng chính phủ Hàn Quốc đã biến Coupang thành “vật tế thần” nhằm bảo vệ các tập đoàn lớn cạnh tranh trong nước và Trung Quốc. Đặc biệt, ngoài sự cố rò rỉ thông tin, chính phủ còn tiến hành điều tra và thanh tra trên diện rộng ở các lĩnh vực lao động, tài chính và thuế quan không liên quan, thực chất nhằm “làm tê liệt hoạt động kinh doanh”.

Tháng 12 năm ngoái, Thủ tướng Kim Min-seok từng yêu cầu “lập lại trật tự thị trường với quyết tâm như khi truy quét mafia”, và các nhà đầu tư cho rằng phát biểu này là bằng chứng cho thấy một chiến dịch thù địch thực chất nhằm vào Coupang.

◇ Tổng thống Lee Jae-myung: “Không chấp nhận xâm phạm chủ quyền”, vạch rõ ranh giới với vấn đề thương mại.

Chính phủ Hàn Quốc đã lập tức phản đối. Trong cuộc họp báo, Tổng thống Lee Jae-myung tuyên bố: “Hàn Quốc là một quốc gia có chủ quyền và sẽ xử lý vấn đề một cách công bằng theo pháp luật và nguyên tắc”, qua đó khẳng định lập trường trước sức ép từ Mỹ.

Trưởng đoàn đàm phán thương mại Yeo Han-koo nói với Reuters rằng: “Nếu một công ty Mỹ gây ra sự cố rò rỉ dữ liệu với quy mô chưa từng có ngay tại Mỹ, chính phủ Mỹ cũng sẽ phản ứng tương tự”, đồng thời nhấn mạnh vụ việc này cần được tách biệt khỏi các vấn đề thương mại. Ông cho biết đã giải thích lập trường này với các nghị sĩ Mỹ và quan chức USTR để tìm kiếm sự thấu hiểu.

Bộ Tư pháp Hàn Quốc thông báo sẽ kích hoạt “Tổ ứng phó tranh chấp đầu tư quốc tế” để xem xét các vấn đề pháp lý và chủ động ứng phó.

◇ Thời gian “hạ nhiệt” 90 ngày, thời điểm vàng… nếu đàm phán đổ vỡ, Mỹ có thể trả đũa.

Động thái lần này được dự báo sẽ làm gia tăng căng thẳng giữa Hàn Quốc và Mỹ. Sau khi nộp thư bày tỏ ý định trọng tài, sẽ có thời gian “hạ nhiệt” 90 ngày. Nếu hai bên không đạt được thỏa thuận trong thời gian này, vụ kiện trọng tài quốc tế chính thức sẽ bắt đầu.

USTR phải quyết định trong vòng 45 ngày kể từ khi tiếp nhận đơn kiến nghị liệu có mở điều tra chính thức hay không. Nếu điều tra được khởi động, quá trình điều trần công khai có thể dẫn tới các biện pháp trả đũa thương mại thực tế như áp thuế đối với hàng hóa xuất xứ từ Hàn Quốc.

Axios nhận định rằng “việc các quỹ đầu tư mạo hiểm Mỹ khởi kiện một chính phủ nước ngoài là cực kỳ hiếm”, và vụ việc này có thể gây ra rạn nứt ngoại giao giữa chính phủ Hàn Quốc và Mỹ.

Ha Man-joo, Phóng viên thường trú tại Washington

ⓒ "젊은 파워, 모바일 넘버원 아시아투데이"